ทัวร์ศาลเจ้าแม่ทับทิม สะพานเหลือง

วันนี้ชมรมเขียนเปลี่ยนสังคมจะขอพาผู้อ่านทุกท่านไปทัวร์ศาลเจ้าแม่ทับทิมสะพานเหลือง ศาลเจ้าที่อยู่คู่ชุมชนสามย่านมาช้านาน อีกทั้งยังเป็นศาลที่ขึ้นชื่อเรื่องความศักดิ์สิทธิ์อีกด้วย ทำให้ผู้คนต่างพากันมาขอพรตั้งแต่เรื่องความรัก การเรียน การงาน สุขภาพ การค้าขาย ไปจนถึงโชคลาภต่าง ๆ ซึ่งแต่ละองค์เทพนั้นเชี่ยวชาญการอวยพรแตกต่างกัน

disclaimer: อย่างไรก็ตามไม่มีกฎตายตัวว่าเทพองค์นี้ขอพรได้เฉพาะเรื่องนี้เท่านั้น เทพเจ้าแต่ละองค์ต่างเปี่ยมไปด้วยความเมตตา หากเราขอพรอันใดด้วยจิตใจบริสุทธิ์ ท่านก็มักจะเมตตาประทานพรให้แน่นอน

เจ้าแม่ทับทิม เทียงโหวเซี้ยบ้อ (天后聖母) / หมาโจ้ว (媽祖)

天后聖母

เจ้าแม่ทับทิมหรือที่รู้จักกันในนาม “หมาโจ้ว” หรือ “ม่าจู” เป็นเทพนารีของชาวจีนฮกเกี้ยนที่สถิตย์คู่ชุมชนสามย่าน-สะพานเหลืองมาเกือบ 150 ปี ผู้ปกปักรักษาคุ้มครองการเดินเรือให้ชาวจีนที่ต้องเดินทางไปค้าขายและตั้งรกรากในดินแดนใหม่ตามชะตาชีวิตลิขิตพันภยันตรายจากคลื่นลม ความเชื่อและจำนวนศาลเจ้าแม่ทับทิมจึงแพร่หลายไปทั่วทุกมุมโลกที่ชาวจีนเดินทางตามสายธารกระแสน้ำ เจ้าแม่ทับทิมจึงได้รับการขนานนามว่า “องค์อาม่า” แม้เจ้าแม่ทับทิมจะมีตัวตนอยู่จริงในหน้าประวัติศาสตร์ แต่รายละเอียดนั้นแตกต่างกันไปตามแต่ละบันทึก บ้างว่าท่านมีชาติตระกูลมาจากชาวบ้านธรรมดา บ้างว่าท่านกำเนิดในตระกูลขุนนางชั้นสูง

มีตำนานเล่าว่าตอนที่เจ้าแม่ทับทิมถือกำเนิด มีรัศมีสีแดงพุ่งจากท้องฟ้า เจ้าแม่ทับทิมเปี่ยมไปด้วยปัญญาตั้งแต่เล็ก เมื่อโตขึ้นก็บรรลุเต๋า รักษาชาวบ้านจากโรคภัยไข้เจ็บ ล่วงรู้ดินฟ้าอากาศ สั่งให้ฝนตกยามหน้าแล้ง และสั่งให้ฝนหยุดในฤดูฝนชุก ทำให้ชาวบ้านรักนับถือท่านมาก ยามที่ท่านเสด็จไปสรวงสวรรค์ ชาวบ้านก็สร้างศาลเจ้าแม่ม่าจู ณ เกาะเหมยโจว และในที่อื่น ๆ เพื่อเป็นอนุสรณ์รำลึกถึงความดีงามและความผูกพันของชาวบ้านกับเจ้าแม่ องค์จักพรรดิในแต่ละสมัยต่างก็ให้ความเคารพท่าน และสถาปนาให้ท่านเป็น “เทียนโหวเซี้ยบ้อ” หรือ พระราชินีแห่งสวรรค์

เนื่องด้วยเจ้าแม่ทับทิมเป็นเทพที่ขึ้นชื่อเรื่องสติปัญญาเฉียบแหลม จึงมักมีคนมาขอพรเรื่องการศึกษาเล่าเรียน นอกจากการเรียน เจ้าแม่ทับทิมก็ประทานพรเรื่องอื่น ๆ อย่างเช่น เรื่องความรัก และสุขภาพ เพราะท่านเปรียบดั่งอาม่าที่เมตตาอวยพรให้แก่ลูกหลาน คนนักต่อนักที่มาขอพรเรื่องความรักกับองค์อาม่าก็มักจะสมหวังดั่งใจ

เทพเจ้ากวนอู กวงเซี้ยตี๊กุง (關聖帝君) / เหียบเทียงไต่ตี่ (協天大帝)

關聖帝君

เทพเจ้ากวนอูมีตัวตนอยู่ในเรื่องสามก๊ก โดยปรากฎกายเป็นชายรูปร่างสูงใหญ่ ถือง้าวรูปจันทร์เสี้ยวเป็นอาวุธคู่กาย เทพเจ้ากวนอูเชี่ยวชาญวิทยายุทธ ดำรงความซื่อสัตย์ ทรงคุณธรรม และถูกยกย่องให้เป็นหนึ่งในเทพเจ้าแห่งการศึกษา

ส่วนใหญ่เทพเจ้ากวนอูจะประสาทพรให้แก่พ่อค้าแม่ค้าที่มีความซื่อสัตย์ให้มีความเจริญรุ่งเรือง ร่ำรวย เพราะความซื่อสัตย์ถือเป็นคุณธรรมสำคัญในการทำการค้า และท่านยังเปี่ยมไปด้วยปัญญา จึงมีผู้คนมาขอพรเรื่องการศึกษา และการเลื่อนตำแหน่งหน้าที่การงานอีกด้วย

เทพเจ้ากวนอูที่สถิตย์ ณ ศาลเจ้าแม่ทับทิม สะพานเหลืองนั้นประทับนั่งบัลลังก์ มือถือตำราชุนชิว ซึ่งถือว่าเป็นปางแห่งการศึกษา นิสิตนักศึกษาหรือคนทั่วไปที่มาสักการะมักขอพรเกี่ยวกับเรื่องเรียน ขอให้ตนมีความฉลาดเฉลียว หรือขอให้มีผลการเรียนที่ดี

เจ้าแม่ประทานบุตร จูแซเหนี่ยเนี้ย (註生娘娘)

註生娘娘

จูแซเหนี่ยเนี้ยหรือจูแซเนี้ยเป็นเทพเจ้าแห่งการตั้งครรภ์ ปรากฎกายในรูปของผู้หญิง มือซ้ายถือพู่กัน มือขวาถือสมุดไว้คอยจดบันทึกรายละเอียดของเด็กที่มารดาจะให้กำเนิด ในสมัยก่อนชาวจีนมีค่านิยมในการมีบุตรไว้สืบสกุล แม้ในปัจจุบันค่านิยมนี้จะค่อย ๆ เลือนหายไป แต่ชาวบ้านละแวกชุมชนสะพานเหลือง สามย่านหลายต่อหลายคนก็ยังคงมาสักการะขอพรให้จูแซเนี้ยประทานบุตรให้แก่ตน และมักจะสำเร็จตามคำขอ

เทพเจ้ามังกรเขียว แชเล้งเอียกง (青龍爺)

青龍爺

เทพเจ้ามังกรเขียวเป็นเทพเจ้าท้องถิ่นของชาวแต้จิ๋ว อำนวยพรด้านโชคลาภ การเสี่ยงโชค และคอยคุ้มครองผู้คนจากภูติผีปีศาจ ผู้คนในชุมชนสามย่านจะมาขอพรในเรื่องของการเสี่ยงโชคลาภ ขอให้ตนถูกหวย มีความเจริญรุ่งเรืองในการลงทุนเป็นต้น

เทพเจ้ามังกรเขียวมีสองร่าง คือ ร่างมนุษย์และร่างมังกร เทพเจ้ามังกรเขียวที่ประทับ ณ ศาลเจ้าแม่ทับทิมนั้นเป็นเทวรูปร่างมังกรเขียว โดยชาวแต้จิ๋วรับความเชื่อจากชาวหมิ่นเยว์ ที่บูชางูจากนั้นก็พัฒนามาเป็นมังกร


แปะกง (伯公)

伯公

แปะกงเป็นเทพเจ้าประจำชุมชน ที่คุ้มครองดูแลชุมชนและชาวบ้าน ท่านไม่มีที่มาชัดเจน แต่มักปรากฎกายเป็นชายชราถือไม้เท้าที่เปี่ยมไปด้วยความเมตตา แปะกงเป็นเทพที่มีความผูกพันกับมนุษย์เป็นอย่างมาก เมื่อชาวบ้านในชุมชนประสบปัญหาน้อยใหญ่ ไม่ว่าจะเรื่องอะไรก็มักจะไปสักการะขอพรจากแปะกง ท่านจึงเปรียบดั่งผู้เฒ่าในบ้านที่คอยปัดเป่าปัญหาให้แก่ลูกหลาน ผู้คนในชุมชนสามย่านเลยให้ความเคารพนับถือแปะกงเป็นอย่างมาก

ทริคการขอพร

เนื่องจากชาวจีนนั้นมีความแตกต่างหลากหลาย เช่น จีนฮกเกี้ยน จีนแต้จิ๋ว จีนไหหลำเป็นต้น จึงมีวิธีการขอพรที่แตกต่างกัน บางคนถือเคล็ดว่าให้ขโมยส้มที่มีคนมาถวายให้เจ้าแม่ทับทิมไปหนึ่งลูกแล้วจึงขอพร บางคนก็ลอดใต้โต๊ะกลางแล้วกลั้นใจขอพร การขอพรกับเจ้าแม่ทับทิมจึงไม่มีเคล็ดลับตายตัว หากขอพรด้วยจิตมุ่งมั่นด้วยความบริสุทธิ์ใจ อย่างไรเสียองค์อาม่าย่อมประทานพรให้แก่ผู้ขอแน่นอน

เทพเจ้าเหล่านี้สถิตอยู่คู่ศาลเจ้าแม่ทับทิมมาเนิ่นนาน สายสัมพันธ์ระหว่างผู้คนในชุมชนและศาลเจ้าแห่งนี้แน่นแฟ้นโยงใยจากรุ่นสู่รุ่น ไม่อาจตัดขาดกันได้

พี่นกผู้ดูแลศาลเจ้าแม่ทับทิมเล่าว่า

มีคุณตาหมอฟันที่มักจะมาสักการะเจ้าแม่ทับทิมในทุก ๆ เช้า มีคุณยายหงส์ที่จะมาศาลเจ้าแม่ตั้งแต่เช้าตรู่นับตั้งแต่ตนยังเป็นเด็กหญิง จนกระทั่งบัดนี้เข้าสู่วัยชราแล้ว มีคุณแม่ที่เคยมาขอลูกสาวกับจูแซเนี้ยที่ต้องพาลูกสาวมาไหว้ทุก ๆ ปี มีนิสิตที่ขอให้เกรดปัง แล้วก็มีลุงวินมอร์เตอร์ไซค์ที่ชอบขอพรกับเทพเจ้ามังกรเขียวให้ตนถูกหวย หลายคนทั้งนิสิตที่เรียกร้องต่อจุฬา ทั้งผู้ค้าทั้งชาวบ้านระแวกนั้นล้วนอยากให้ศาลเจ้าแม่ทับทิมไม่จากไปไหน ไม่อยากให้มีการรื้อถอนศาลเจ้าแม่และการฟ้องค่าเสียหายกับผู้ดูแลศาลเป็นจำนวนเงินกว่าร้อยล้าน เพราะมันเป็นสิ่งที่โหดร้ายต่อคนตัวเล็ก ๆ และเป็นการย่ำยีจิตใจของผู้คนที่ผูกพันกับศาลเจ้าแม่ทับทิม

คำตัดสินของศาลในวันที่ 26 กรกฎาคมนี้จะชี้ชะตาศาลเจ้าแม่ทับทิม รวมไปถึงวิถีชีวิตของคนในชุมชนสามย่าน ทุกท่านสามารถร่วมลงชื่อคัดค้านการรื้อถอนศาลเจ้าแม่ทับทิม ได้ที่

https://docs.google.com/.../1FAIpQLSc55lawgGRIAi.../viewform

และคอยจับตามองคำตัดสินของศาลด้วยกัน!

Write to Raise

Writing and Translating as Ways to Protect and Promote Democracy

ชมรมเขียนเปลี่ยนสังคมเกิดขึ้นมาจากกลุ่มนิสิตที่มองเห็นปัญหาในสังคมรอบตัวและต้องการขับเคลื่อนในประเด็นต่าง ๆ อาทิ ชุมชนรอบมหาวิทยาลัย ประชาธิปไตย สิทธิเสรีภาพ ฯลฯ

Contact Us

[email protected]